تغییر داور بر چه مبنای قانونی ممکن است؟

پاسخ کوتاه: تغییر یا عزل داور در حقوق ایران ممکن است، اما باید بر مبنای قانون آیین دادرسی مدنی (مواد 454 تا 501 به‌ویژه مواد 469، 470، 471، 473، 474، 480، 481 و 482) و مفاد شرط داوری یا موافقت‌نامه داوری انجام شود. به‌طور خلاصه: اگر طرفین بر داور جدید توافق کنند، ساده‌ترین راه است. اگر اختلاف باشد، می‌توان بر مبنای جهات رد یا عزل (عدم بی‌طرفی، وجود رابطه مؤثر با یکی از طرفین، ناتوانی انجام وظیفه، عدم قبول یا عدم حضور و تأخیر نابجا) از دادگاه صالح درخواست عزل/تبدیل داور کرد. اگر مؤسسه داوری تعیین شده باشد، آیین آن مؤسسه حاکم است. راهنمای عملی قدم‌به‌قدم 1) ابتدا متن شرط داوری/قرارداد را بررسی کنید - آیا سازوکار تعیین/تغییر داور مشخص شده است؟ (مثلاً: “هرگاه داور استعفا دهد یا قادر به انجام وظایف نباشد، شخص جایگزین به همان نحو تعیین می‌شود.”) - آیا مؤسسه داوری (اتاق بازرگانی ایران-ICC ایران، مرکز داوری اتاق بازرگانی تهران، کانون کارشناسان، یا داوری اختصاصی) تعیین شده؟ آیین آن مؤسسه مقدم است. - آیا برای عزل، تشریفات یا مهلت‌ها پیش‌بینی شده؟ 2) توافق طرفین؛ سریع‌ترین مسیر - مبنای قانونی: اصل آزادی قراردادی (ماده 10 قانون مدنی) و مواد 454 و 455 ق.آ.د.م که ارجاع اختلاف به داوری با تراضی است؛ تغییر داور با تراضی هم مجاز است. - اقدام: صورتجلسه/ال