نقش اولیای دم در قصاص چیست؟

نقش اولیای دم در قصاص قتل عمد در حقوق ایران نقش محوری و تصمیم‌گیرنده است. به‌طور خلاصه، حق قصاص در قتل عمد «حق شخصی» اولیای دم مقتول است و نه حکم عمومی. بنابراین اعمال، اسقاط یا تبدیل آن در اختیار ایشان است، با نظارت و اجرای حاکمیت. مهم‌ترین نکات و مستندات قانونی: 1) صاحب حق قصاص چه کسانی هستند؟ - مطابق مواد 351 تا 354 قانون مجازات اسلامی 1392، اولیای دم عبارت‌اند از وراث نسبی مقتول به‌جز شوهر و زن. هر یک از اولیای دم به نسبت سهم‌الارث خود در حق قصاص شریک‌اند. - در صورت وجود جنین، جنینِ قابل ارث بردن (اگر شرایط ارث را داشته باشد) نیز شریک حق است. مولود پس از تولد زنده می‌تواند در تصمیم‌گیری مؤثر باشد. - ولیّ قهری صغار (پدر یا جد پدری) یا قیم با رعایت مصلحت، نمایندگی آنان را بر عهده دارد. در تعارض منافع یا فقدان ولی، دادستان و دادگاه نظارت و اذن لازم را اعمال می‌کنند (مواد 352، 362، 463 و قواعد عمومی ولایت و حجر در قانون مدنی و آیین دادرسی). 2) حق انتخاب و تصمیم‌گیری اولیای دم - سه گزینه اصلی: مطالبه قصاص، گذشت (عفو)، یا تبدیل به دیه/صلح (مواد 381، 382، 383، 416 ق.م.ا). - هر یک از اولیای دم می‌تواند از حق خود گذشت کند؛