آیا می توان حق بهره برداری از قبر را منتقل یا معامله کرد؟

پاسخ کوتاه: در حقوق ایران «مالکیت» قبر به معنای مالکیت مطلقِ مال غیرمنقول نیست؛ آنچه اشخاص عموماً دارند «حق انتفاع/حق بهره‌برداری» از محل دفن است که ماهیتی شبیه حق دَفن و حق اختصاص دارد. این حق در حدود مقررات شرعی، قانونی و آیین‌نامه‌های سازمان بهشت زهرا و شهرداری‌ها قابل واگذاری، انتقال یا اسقاط است، اما انتقال آن مطلق و بدون قید نیست و معمولاً نیازمند رعایت تشریفات اداری (ثبت در دفترچه/سامانه آرامستان، موافقت متولی/شهرداری، پرداخت عوارض) و محدود به بستگان متوفی یا ذی‌نفعان مقرر در آیین‌نامه است. تفصیلی: 1) ماهیت حق نسبت به قبر - بر اساس قواعد عمومی اموال (مواد 20، 22، 30 و 31 ق.م.) و نیز قاعده «حریم مقابر» در فقه و حقوق، قبر و اراضی آرامستان‌ها عموماً در مالکیت عمومی/شهرداری یا موقوفه است. بنابراین اشخاص خصوصی غالباً مالک عرصه نمی‌شوند، بلکه «حق اختصاص و انتفاع برای دفن» می‌یابند. - اگر زمینِ قبر وقفی باشد، تابع نظر واقف و مقررا