قسامه چیست و در چه جرایمی کاربرد دارد؟

راهنمای اعتراض به حکم قسامه در دعاوی کیفری – قسامه چیست و در چه جرایمی کاربرد دارد؟ 1) قسامه چیست؟ - قسامه یکی از ادله اثبات در حقوق کیفری ایران با منشأ فقهی است که در موارد خاصِ وجود «لوث» (ظن قوی و قرائن معتبر نسبت به انتساب جنایت به متهم) و عدم کفایت سایر ادله، به عنوان طریق استثنایی اثبات استفاده می‌شود. - مبنای قانونی: مواد 312 تا 354 قانون مجازات اسلامی 1392 (کتاب دیات)، به‌ویژه مواد 312، 313، 314، 315، 332، 339 و 340. همچنین قواعد آیین دادرسی در قانون آیین دادرسی کیفری 1392 در بخش کلی رسیدگی، ادله و طرق اعتراض اعمال می‌شود. 2) قسامه در چه جرایمی کاربرد دارد؟ - حوزه اصلی: جرایم منتهی به جنایت بر نفس، اعضا و منافع (قتل و جرح) که مجازات آنان قصاص یا دیه است. - موارد استفاده: - وقتی «لوث» احراز شود و دلیل قاطع دیگری (اقرار، شهادت معتبر، علم قاضی از طرق متعارف) در دست نباشد. - در قتل: برای اثبات قتل یا نفی آن. تعداد سوگندها و سوگندخوران متفاوت است. - قسامه در حدود و تعزیرات کاربرد ندارد؛ اختصاصاً در باب قصاص و دیات قابل اعمال است. (ر.ک. مواد 312 به بعد ق.م.ا.) 3) شرایط تحقق و اقامه قسامه - وجود لوث: مطابق ماده 314 ق.م.ا. لوث عبارت است از ظن نوعی ناشی از قرائن و امارات معتبر که ظن قاضی را بر توجه اتهام به شخص یا اشخاص معین برمی‌انگیزد. مثال‌ها: شهادت یک شاهد واحد، امارات قوی، فرار متهم پس از حادثه، دشمنی قبلی شدید همراه با قرائن. - عدم وجود دلیل کامل: اگر اقرار، شهادت شرعی کامل، یا علم متعارف قاضی وجود داشته باشد، نوبت به قسامه نمی‌رسد. - طرفین قسامه: - مدعی می‌تواند با سوگندهای