چه جهات ماهوی برای اعتراض مطرح می‌شود؟

در نظام کیفری ایران، قسامه یک دلیل شرعی است که در موارد خاصِ قتل یا جراحاتِ مشکوک و عندالنکول یا عدم کفایت بیّنات، به‌عنوان راه اثبات یا دفع اتهام به کار می‌رود. اعتراض به حکم صادره بر مبنای قسامه (چه در مرحله بدوی و چه در تجدیدنظر یا فرجام) ممکن است از دو جنبه شکلی و ماهوی مطرح شود. شما پرسیده‌اید جهات ماهوی اعتراض چیست؛ در ادامه مهم‌ترین جهات ماهوی که می‌توان در لوایح اعتراض، تجدیدنظر یا فرجام نسبت به حکم مبتنی بر قسامه طرح کرد، آمده است: 1) عدم تحقق شرایط ماهوی رجوع به قسامه - نبود لوث واقعی: مطابق مواد 314 تا 351 قانون مجازات اسلامی 1392 و ملاک ماده 160، قسامه فقط در فرض وجود “لوث” (ظن معتبر و عرفی به انتساب جنایت) جریان دارد. اگر قرائن و امارات ارائه‌شده درجه لوث نداشته یا صرف ظن ضعیف بوده، ارجاع به قسامه معتبر نیست. استناد: مواد 314، 317، 318، 339 ق.م.ا. - کفایت دلایل دیگر: اگر دلایل اثباتی قانونی (اقرار معتبر، شهادت واجد شرایط، علم قاضی مستند) موجود بوده ولی دادگاه بی‌جهت به قسامه متوسل شده، ارجاع به قسامه ماهیتاً مخدوش است. استناد: ماده 160 ق.م.ا. و اصول تقدّم ادله معتبر بر اماره. - عدم رعایت ترتیب ادله در قصاص/دیه: در قتل و جرح، ابتدا باید ادله اصلی رسیدگی شود و فقط در فقدان آن و تحقق لوث، قسامه مطرح می