زیان‌دیده چگونه می‌تواند خسارت خود را مطالبه کند؟

پاسخ کلی و کاربردی – با استناد به قوانین ایران 1) تعریف و عنوان‌های کیفری دعوای خیابانی - شرکت در نزاع دسته‌جمعی: مطابق ماده 615 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هرکس در نزاع دسته‌جمعی شرکت کند، اگر موجب قتل، نقص عضو یا ضرب و جرح شود، به تناسب نتیجه، به حبس محکوم می‌شود. حتی اگر شخص آغازگر نزاع نباشد، صرف شرکت در نزاع دسته‌جمعی قابلیت تعقیب کیفری دارد. - ضرب و جرح عمدی: مواد 614، 617 و 618 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) ناظر به ضرب و جرح عمدی، اخلال در نظم و حرمت عمومی و تهدید و عربده‌کشی هستند. در صورت ایراد صدمه بدنی عمدی، علاوه بر تعزیر، حسب مورد دیه یا ارش تعلق می‌گیرد (قانون مجازات اسلامی 1392 – کتاب دیات). - سلاح سرد و گرم: حمل و استفاده از سلاح در نزاع می‌تواند عناوین کیفری مضاعف داشته باشد (قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز). 2) مسئولیت کیفری و مدنی - کیفری: با شکایت شاکی خصوصی، ضارب/شرکای نزاع تحت تعقیب قرار می‌گیرند. در صورت جراحات، حسب نوع صدمه، مجازات حبس تعزیری و پرداخت دیه/ارش پیش‌بینی شده است. - مدنی (خسارات): زیان‌دیده می‌تواند علاوه بر دیه، خسارات مازاد را طبق قواعد عام مسئولیت مدنی مطالبه کند؛ از جمله هزینه‌های درمان، ازکارافتادگی، خسارت کاهش درآمد، خسارت معنوی و... . مبنا: - ماده 1 و 2 قانون مسئولیت مدنی 1339: هرکس بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه بی‌احتیاطی به جان، سلامتی، مال یا آزادی یا حیثیت دیگری لطمه وارد کند، مسئول جبران خسارت است؛ دادگاه می‌تواند جبران زیان مادی و معنوی را حکم دهد. - مواد 448 به بعد قانون مجازات اسلامی (کتاب دیات): دیه و ارش برای صدمات بدنی؛ دیه نافی مطالبه سایر خسارات قابل اثبات (مانند هزینه درمان مازاد بر دیه) نیست، رویه قضایی غالبا