بار اثبات سلامت روان در دعاوی کیفری و حقوقی بر عهده چه کسی است؟

پاسخ کوتاه: - اصل بر سلامت و اهلیت است؛ بنابراین در حقوق مدنی و بسیاری از امور، کسی که «ادعای عدم سلامت روان» می‌کند باید آن را اثبات کند. - در کیفری، اصل بر مسئولیت کیفری و سلامت روان است؛ اما هرگاه متهم به اختلال روانی استناد کند و دلایل ظاهری ارائه کند، دادگاه مکلف به ارجاع به پزشکی‌قانونی است و در عمل بار اثبات معافیت یا تخفیف ناشی از اختلال بر عهده مدعی (عمدتاً متهم) است؛ با این حال دادگاه نیز تکلیف به کشف حقیقت دارد. تحلیل و مستندات قانونی: 1) اصل بر اهلیت و سلامت - ماده 211 و 212 قانون مدنی: اهلیت برای تصرف در اموال و حقوق مالی، و حجر مجانین. از مجموع قواعد، اصل بر اهلیت و سلامت است مگر خلافش ثابت شود. - ماده 956 و 958 قانون مدنی: اهلیت تمتع و استیفا؛ محدودیت‌ها نیاز به اثبات دارد. - قاعده عمومی آیین دادرسی مدنی: مدعی باید ادعای خود را اثبات کند (ماده 199 و اصول بار اثبات؛ رویه مستقر). 2) دعاوی حقوقی (مدنی/خانواده/ثبتی) - اگر یکی از طرفین ادعا کند طرف مقابل مجنون، سفیه یا دچار اخ