دیه چیست و چه تفاوتی با ارش دارد؟

راهنمای کامل محاسبه دیه و ارش نقص عضو — دیه چیست و چه تفاوتی با ارش دارد؟ 1) تعریف‌های قانونی - دیه: مطابق ماده 17 قانون مجازات اسلامی 1392، دیه مال معیّنی است که در شرع برای جنایت غیرعمدی بر نفس، اعضا و منافع و یا در برخی موارد عمدی مقرر شده و بر عهده جانی قرار می‌گیرد. برای بسیاری از اعضا و منافع بدن، میزان دیه به‌طور مقنن یا فقهی معین و ثابت است (مثلاً دیه کامل نفس، دیه دو چشم، دو گوش، دو دست و…). - ارش: طبق ماده 449 قانون مجازات اسلامی، ارش دیه غیرمقدّر است؛ یعنی در جنایاتی که میزان معیّنی از دیه در شرع یا قانون برای آن تعیین نشده، دادگاه با جلب نظر کارشناس میزان خسارت را به‌عنوان ارش تعیین می‌کند. بنابراین ارش ماهیتاً نوعی دیه است، با این تفاوت که مقدارش مقنن/مقدّر نیست و توسط کارشناس و دادگاه تعیین می‌شود. 2) تفاوت‌های دیه و ارش به‌اختصار - منبع تعیین مبلغ: - دیه مقدّر: میزان آن در قانون/شرع مشخص است (مواد متعددی از باب دیات در قانون مجازات اسلامی 1392، از جمله کتاب چهارم). - ارش: میزان مشخص قانونی ندارد؛ توسط کارشناس و دادگاه بر پایه نوع آسیب، تأثیر بر کارکرد عضو، زیبایی، سن، شغل زیان‌دیده و عرف پزشکی-حقوقی تعیین می‌شود (ماده 449). - نحوه محاسبه: - دیه: با مراجعه به نصوص قانونی (مثلاً ثلث، نصف، یک‌دهم دیه کامل) و با لحاظ دیه کامل سال. - ارش: درصد یا مبلغی از دیه کامل سال به تشخیص ک