در صورت اختلاف با مالک زمین، چه دعوایی باید طرح شود؟

خلاصه کاربردی: - اگر بین شما (نسق‌دار/متصرف زراعی) و مالک رسمی زمین درباره حق نسق، استمرار تصرفات زراعی، اجرت یا خلع ید اختلاف ایجاد شده، نوع دعوا بستگی به وضعیت تصرف، مدارک و خواسته شما دارد. عموماً یکی یا ترکیبی از دعاوی زیر مطرح می‌شود: 1) اثبات حق و تثبیت نسق زراعی 2) الزام مالک به تنظیم سند/اجازه استمرار بهره‌برداری (یا ابقای اجاره/مزارعه) 3) منع تعرض و رفع مزاحمت 4) ابطال یا بی‌اعتباری اسناد و معاملات معارض 5) مطالبه حقوق مالی وابسته (اجرت‌المثل حقابه/آبه، هزینه‌های احداث قنوات، درختان، آبادانی‌ها) 6) در صورت خلع ید توسط مالک: رفع تصرف عدوانی یا خلع ید معکوس (بازگرداندن ید متصرف قدیمی) 7) در صورت انتقال حق نسق به وراث: تنفیذ/تأیید انتقال قهری و اثبات وراثت نسبت به حق نسق مبنای حقوقی و نکات کلیدی: - حق نسق زراعی عرفاً «حق تصرف و بهره‌برداری مستمر» زارع بر زمین زراعی است که غالباً ریشه در قراردادهای قدیمی اجاره/مزارعه/سهم‌بری یا احیاء و آبادانی دارد و در حقوق ایران به موجب عرف محل، مواد قانون مدنی (مواد 10، 30، 31، 219، 220، 494 به بعد درباره اجاره و مزارعه 518–549)، قانون ثبت و آرای وحدت رویه و رویه