استفاده از زور در چه شرایطی مجاز است؟

پاسخ کلی و عملی (با ارجاع به قوانین ایران): 1) اصل حاکم: استفاده از زور فقط در حد ضرورت، متناسب با خطر، و به‌عنوان آخرین راه‌حل مجاز است. هرگونه افراط، مسئولیت کیفری و مدنی دارد. 2) مبانی قانونی اصلی: - قانون مجازات اسلامی 1392: - ماده 156 (دفاع مشروع): هرگاه برای دفع تجاوز یا خطر فعلی یا قریب‌الوقوع نسبت به نفس، عرض، مال یا آزادی تن خود یا دیگری، رفتاری انجام شود که جرم باشد، در صورت ضرورت و تناسب و نبودِ امکان توسل به قوای دولتی در وقت مقتضی، قابل مجازات نیست. - ماده 157: دفاع در برابر کسی که شبانه وارد منزل یا محل سکونت شود یا با تهدید، سلاح یا نقاب وارد شود، مشمول تسهیل‌هایی در احراز دفاع مشروع است. - مواد 158 و 159: انجام حکم قانون و اجرای اوامر آمر قانونی در حدود قانون، جرم نیست؛ ولی تجاوز از حدود موجب مسئولیت است. - ماده 302 و 301 (در قتل): حتی در مواجهه با مهاجم، اگر شرایط دفاع مشروع و تناسب رعایت نشود، مسئولیت کیفری برقرار است. - قانون بکارگیری سلاح توسط مأمورین نیروهای مسلح در موارد ضروری 1373 (ملاک برای مأموران دارای صلاحیت و آموزش): - مواد 2، 3، 4، 5 و 6: مراتب استفاده از زور و سلاح، شرایط اخ