راه‌های نظارت و اعتراض به عملکرد متولی کدام است؟

در چارچوب حقوق ایران و فقه حاکم بر وقف، نظارت بر متولی و اعتراض به عملکرد او هم از سوی موقوف‌علیهم (از جمله اولاد ذکور در وقف بر اولاد) و هم از سوی مراجع نظارتی و قضایی پیش‌بینی شده است. مهم‌ترین راه‌های نظارت و اعتراض عبارت‌اند از: 1) مراجعه به سازمان اوقاف و امور خیریه - مبنای قانونی: قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه (مصوب 1363) و آیین‌نامه‌های مربوط؛ همچنین ماده 5 و 6 قانون مذکور درباره نظارت عام سازمان بر موقوفات. - کارکرد: سازمان اوقاف، ناظر عام بر حسن اجرای نیات واقف است و می‌تواند از متولی اسناد، دفاتر، گزارش عملکرد و صورت‌حساب بخواهد، تحقیق و بازرسی کند و در صورت احراز تخلف، مراتب را به دادستان/دادگاه منعکس کند یا حسب مورد اقدامات اداری و ارشادی انجام دهد. - اقدام عملی: ثبت شکایت کتبی نزد اداره اوقاف محل وقوع مال موقوفه با پیوست مدارک (سند وقف‌نامه، دلایل تخلف، صورت‌جلسات، مکاتبات، شهود). 2) طرح دعوا در دادگاه صالح (حقوقی) - مبنای قانونی: - مواد 55 تا 91 قانون مدنی درباره احکام وقف؛ - مواد 61، 75 و 80 قانون مدنی درباره اداره موقوفه و تکالیف متولی؛ - ماده 578 قانون مدنی (ضمان متولی در صورت تعدی و تفریط)؛ - ماده 5 قا