چگونه ترتیب اجرای تعهدات متقابل تعیین می‌شود؟

پاسخ کوتاه: در تعهدات متقابل، اصل بر اجرای هم‌زمان است مگر آن‌که قانون، قرارداد یا عرف ترتیب خاصی مقرر کرده باشد. در صورت اختلاف، قواعد «توقف اجرا در برابر عدم اجرا»، «حق حبس»، شرط تعلیق و تعیین موعد، و نیز قرائن عرفی و تجاری معیار تعیین تقدم و تأخر است. توضیح کاربردی به‌صورت پرسش و پاسخ: 1) اصل کلی در ترتیب اجرا چیست؟ - طبق مواد 219، 220 و به‌ویژه 377 و 378 قانون مدنی، در عقود معوض اصل بر اجرای هم‌زمان تعهدات است؛ هر طرف می‌تواند اجرای تعهد خود را موکول به اجرای طرف مقابل کند (حق حبس). مگر این‌که: - در قرارداد صراحتاً تقدّم و تأخّر تعیین شده باشد؛ - قانون ترتیب خاصی مقرر کرده باشد؛ - عرف و طبیعت معامله اقتضای ترتیب داشته باشد. 2) حق حبس چیست و چه نقشی در تقدم/تأخر دارد؟ - ماده 377 ق.م: هر یک از بایع و مشتری می‌تواند از تسلیم مبیع یا ثمن امتناع کند تا طرف مقابل آماده تسلیم شود. این قاعده به‌طور قیاسی در سایر عقود معوض نیز پذیرفته می‌شود. بنابراین اگر ترتیب اجرا تعیین نشده باشد، هر طرف