آیا صرف بی‌سوادی باعث بطلان معامله می‌شود؟

خلاصه پاسخ: - صرف بی‌سوادی (ناآگاهی از خواندن و نوشتن) به‌تنهایی باعث بطلان یا عدم نفوذ معامله نمی‌شود. معیار، وجود قصد و رضا، اهلیت و رعایت تشریفات قانونی است. - با این حال، در معاملات اشخاص بی‌سواد، اگر اصول حمایتی (مثل قرائت مفاد، اخذ اثر انگشت به جای امضا، حضور گواه، و احراز قصد و رضایت) رعایت نشود، امکان اثبات عدم صحت (بطلان، عدم نفوذ یا قابل ابطال بودن) بسته به مورد وجود دارد. مبنای قانونی و اصول: 1) اصل صحت معاملات: ماده 223 و 225 قانون مدنی و قاعده «اصالة‌الصحة»؛ صرف بی‌سوادی دلیل بطلان نیست. 2) قصد و رضای طرفین: مواد 190، 191، 199 ق.م. اگر بی‌سوادی موجب اشتباه اساسی، تدلیس، یا فقدان علم کافی نسبت به موضوع و ثمن شود و قصد واقعی مخدوش گردد، معامله قابل ابطال است. 3) اهلیت: ماده 210 و 211 ق.م. بی‌سوادی سلب اهلیت نمی‌کند؛ مگر اینکه همراه با حجر (عدم رشد/جنون/سفاهت) باشد. 4) اکراه و تدلیس: مواد 203، 438، 439 ق.م. اگر از بی‌سوادی سوءاستفاده و فریب واقع شود، معامله قابل فسخ/ابطال است. 5) لزوم قرائت و احراز