تکالیف مالک در نگهداری راه اختصاصی کدام است؟

پاسخ کوتاه: در حقوق ایران، راه اختصاصی (خصوصی) تحت مالکیت یا تصرف اشخاص است و استفاده عمومی از آن جز با اذن مالک مجاز نیست؛ در مقابل، راه عمومی متعلق به عموم یا در اختیار مراجع عمومی است و نگهداری آن بر عهده دولت/شهرداری/دهیاری است. در راه اختصاصی، اصل بر آزادی اراده و قواعد املاک خصوصی است، اما مالک مکلف است از اضرار به غیر، ایجاد مزاحمت و انسداد حقوق ارتفاقی یا حق‌العبور اشخاص ذی‌حق خودداری کند و در حدودی که عرف، قرارداد، یا قانون مقرر کرده نگهداری انجام دهد. چارچوب قانونی و تعاریف: - راه عمومی: معابر، خیابان‌ها، کوچه‌های عمومی، شوارع و اموال عمومی که به منظور انتفاع عمومی اختصاص یافته‌اند. مبانی: اصل 45 قانون اساسی (اموال عمومی)، ماده 101 قانون شهرداری و اصلاحات آن، قوانین شوراها و دهیاری‌ها، آیین‌نامه‌ها و طرح‌های تفصیلی، و نیز عرف مسلم معابر عمومی. - راه اختصاصی (خصوصی): گذر/معبری که در ملک خصوصی واقع است و برای دسترسی مالک یا مالکان معین ایجاد شده و برای عموم مفتوح نیست، مگر بر اساس اذن، قرارداد یا تحقق حق ارتفاق راه. مبانی: مواد 30، 132، 133، 159، 160، 93، 94، 95 قانون مدنی (مالکیت، لاضرر، ارتفاقات)، مواد 308 به بعد (غصب و تسبیب)، و قواعد مسئولیت مدنی (قانون مسئولیت مدنی 1339، به