خلع ید چیست و چه تفاوتی با رفع تصرف عدوانی دارد؟

پاسخ حقوقی (با استناد به قوانین ایران) 1) خلع ید چیست؟ - خلع ید دعوایی است که مالک رسمی مال غیرمنقول (مثل زمین یا ساختمان) برای رفع تصرف غیرقانونی متصرف و استرداد ملک به استناد مالکیت خود مطرح می‌کند. رکن اساسی آن اثبات مالکیت خواهان است. - مبنای حقوقی: مواد 30 و 31 قانون مدنی (اختیار مالک و منع از مزاحمت/تعدی)، ماده 308 و 311 قانون مدنی (غصب و الزام غاصب به رد عین)، و رویه قضایی. برای ثبت دعوای خلع ید نسبت به املاک ثبت‌شده، ارائه سند رسمی مالکیت معمولاً لازم است؛ در املاک فاقد سند نیز اثبات مالکیت با دلایل معتبر ممکن است. - مرجع صالح: دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (ماده 12 قانون آیین دادرسی مدنی). - نتیجه حکم: الزام خوانده به رفع تصرف، تحویل ملک به خواهان و غالباً صدور دستور اجرا برای تخلیه. امکان مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف و خسارات نیز وجود دارد (ماده 320 ق.م. و قواعد مسئولیت مدنی). 2) رفع تصرف عدوانی چیست؟ - رفع تصرف عدوانی دعوایی است برای اعاده تصرف سابق خواهان بدون ورود در ماهیت مالکیت؛ کافی است ثابت شود خواهان سابقاً متصرف بوده، اکنون عدواناً از تصرف خارج شده و خارج‌کردن بدون رضایت یا مجوز قانونی بوده است