آیا خودآگاهی می‌تواند منجر به رنج شود؟

آگاهی از خود می‌تواند هم منبع رشد و هم منبع رنج باشد. هرچه آگاهی بیشتر شود، فرد حساس‌تر به تضادهای درونی خود می‌شود. اما همین رنج، مقدمه درک و تحول است. فیلسوفان می‌گویند تنها از خلال رنج است که انسان به خود اصیل دست می‌یابد.