مالک در حریم چه حقوقی نسبت به بهره‌برداری از ملک دارد؟

پاسخ کوتاه: مالک در «حریم آثار و محوطه‌های ثبت‌شده» حق مالکیت و انتفاع دارد، اما هرگونه ساخت‌وساز، افزایش طبقات، حفاری، دیوارکشی، تغییر کاربری و حتی برخی تعمیرات اساسی منوط به اخذ مجوز از وزارت میراث فرهنگی (از طریق اداره‌کل استان و شورای فنی/کارگروه‌های ذی‌ربط) و رعایت ضوابط ارتفاع، نما، مصالح و دید بصری اثر است. عدم اخذ مجوز می‌تواند موجب توقف عملیات، الزام به اعاده وضع، و حتی مسئولیت کیفری شود. چارچوب قانونی اصلی - قانون راجع به حفظ آثار ملی 1309 (مواد 1، 2، 3 و 9): ممنوعیت تخریب و دخل و تصرف مضر در آثار ثبت‌شده و لزوم مجوز. - قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور 1367 و اصلاحات بعدی: صلاحیت و اختیارات سازمان در تعیین حریم و نظارت. - قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات)، ماده 558 تا 569: جرم‌انگاری تخریب، تجاوز و اقدام بدون مجوز نسبت به آثار تاریخی–فرهنگی. - آیین‌نامه‌ها و مصوبات شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران و دستورالعمل‌های وزارت میراث فرهنگی درباره تعیین حریم، ضوابط ارتفاعی، نما و مصالح در بافت‌ها و محد