وجه التزام چیست و چه کارکردی در تعهدات مربوط به چک دارد؟

وجه التزام چیست و چه کارکردی در تعهدات مربوط به چک دارد؟ 1) تعریف و مبنای قانونی - وجه التزام، مبلغ یا نحوه محاسبه خسارت قراردادی است که طرفین از پیش برای تخلف از تعهد (مثل تأخیر در پرداخت یا عدم ایفای تعهد) تعیین می‌کنند. - مبنای قانونی: ماده 10 قانون مدنی (اصل آزادی قراردادها) و ملاک مواد 221، 222، 226، 230 قانون مدنی. به‌ویژه ماده 230 قانون مدنی: اگر در قرارداد برای عدم اجرای تعهد یا تأخیر در آن وجه التزام تعیین شده باشد، حاکم نمی‌تواند بدهکار را به بیشتر یا کمتر از آنچه مقرر شده است محکوم کند. - رویه: در حقوق ایران، وجه التزام در حکم «خسارت مقطوع» و از پیش‌تعیین‌شده است و دادگاه اصل را بر لزوم وفای به آن می‌گذارد مگر موارد استثنایی. 2) شرایط صحت و قابلیت اجرا - وجود قرارداد معتبر: توافق بر وجه التزام باید ناشی از قراردادی معتبر و مشروع باشد (مواد 10، 190 ق.م). - تعیین‌پذیری: مبلغ یا نحوه محاسبه باید معین یا قابل تعیین باشد (ماده 216 ق.م). - انتساب تخلف: مطالبه وجه التزام متوقف بر احراز تخلف متعهد از تعهد اصلی است (مواد 221، 226 ق.م). در تأخیر، مطالبه معمولاً موکول به «مطالبه رسمی» یا «مواعد مقرر» است مگر در قرارداد از قبل اجل مقرر باشد. - عدم تعارض با قوانین امری: وجه التزام نباید جنبه ربوی یا مغایر نظم عمومی داشته باشد. در چک، نباید به‌گونه‌ای باشد که خلاف قوانین آمره چک یا مقررات بانکی شود. 3) کارکرد وجه التزام