آیا مالک می‌تواند پس از ایجاد لوله، ساخت‌وساز انجام دهد؟

پاسخ کوتاه: در اغلب موارد، بله؛ اما فقط تا جایی که به حق ارتفاق عبور لوله و ایمنی و بهره‌برداری از آن لطمه نزند. هرگونه ساخت‌وسازی که موجب آسیب، مزاحمت یا محدودیت دسترسی برای تعمیر و نگهداری لوله شود، ممنوع است. برای ساخت‌وساز ایمن باید حریم فنی لوله رعایت شده و در صورت لزوم موافقت صاحب حق (دارنده حق عبور، مثل شرکت آب) اخذ شود. تحلیل و استناد قانونی: - مبنا: عبور لوله آب از زمین خصوصی معمولاً تحت عنوان «حق ارتفاق» یا «تکلیف قانونی» ایجاد می‌شود. مطابق مواد 93 تا 102 قانون مدنی، مالک ملکِ «مرتفقٌ‌به» نمی‌تواند تصرفاتی کند که مانع استفاده صاحب حق ارتفاق شود یا به آن ضرر برساند. به‌ویژه: - ماده 93 ق.م.: ارتفاق ممکن است به‌موجب عقد یا قانون برقرار شود. - ماده 94 و 95 ق.م.: کیفیت استفاده از حق ارتفاق مطابق قرارداد یا عرف محل است. - ماده 101 ق.م.: صاحب ملک نمی‌تواند در ملک خود تصرفی کند که منافی حق ارتفاق باشد. - نتیجه: اگر لوله آب ب