آیا دیه همیشه جنبه کیفری دارد یا قابل مطالبه حقوقی هم هست؟

پاسخ کوتاه: دیه هم جنبه کیفری دارد و هم قابل مطالبه در مسیر حقوقی/مدنی است؛ ماهیت آن «جبران خسارت شرعی-قانونی» است که می‌تواند از طریق دادگاه کیفری به تبعِ جرم یا مستقلاً از طریق دادگاه حقوقی مطالبه شود. مختومه شدن پرونده کیفری لزوماً مانع مطالبه دیه در مسیر حقوقی نیست. توضیح مبسوط و مستند: 1) ماهیت دیه در قانون ایران - مطابق ماده 14 قانون مجازات اسلامی 1392، مجازات‌ها شامل حدود، قصاص، دیات، تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده است. دیه در شمار مجازات‌ها آمده، اما کارکرد اصلی آن جبران خسارت ناشی از جنایت بر نفس، اعضا و منافع است. - ماده 448 قانون مجازات اسلامی دیه را «مال» می‌داند که به سبب جنایت مقرر می‌شود. بنابراین دیه واجد دو چهره است: از یک سو در زمره پاسخ کیفری به جنایت، و از سوی دیگر ماهیت مالی/جبرانی دارد که شبیه خسارت مدنی است. 2) قابلیت مطالبه دیه در