موقوفی تعقیب (به علت گذشت، مرور زمان یا فوت متهم) چگونه بر دیه اثر می‌گذارد؟

پاسخ کوتاه: - دیه حق‌الناس و جنبه خصوصیِ جرم است؛ موقوفی تعقیب به علت گذشت، مرور زمان یا فوت متهم، به‌طور کلی مانع مطالبه دیه از “مسئول پرداخت” نمی‌شود. فقط شخص تعقیب‌شونده از تعقیب کیفری معاف می‌شود، اما حق مطالبه دیه (در حدودی که قانون اجازه داده) باقی است و از منابع قانونی جایگزین قابل وصول است. توضیح تفکیکی: 1) موقوفی تعقیب به علت گذشت شاکی - اثر کیفری: تعقیب و مجازات متهم در جنبه عمومی/کیفری موقوف می‌شود. (ماده 13 و 100 قانون مجازات اسلامی 1392؛ مواد 11 و 104 و 105 همان قانون برای گذشت در جرایم قابل گذشت) - اثر بر دیه: اگر گذشت ناظر به “قصاص” باشد، دیه در مواردی که قانوناً جانشین قصاص می‌شود، قابل مطالبه است؛ اما اگر شاکی صریحاً از “حق دیه” نیز گذشت کند، دیگر حقی برای مطالبه باقی نمی‌ماند. به بیان دیگر: - گذشت از شکایت کیفری لزوماً گذشت از دیه نیست؛ باید مفاد رضایت‌نامه/صلح‌نامه بررسی شود. - در جرایم غیرعمدی (مانند بسیاری از حوادث رانندگی)، گذشت شاکی می‌تواند تعقیب را متوقف کند ولی حق مطال