مهم‌ترین دفاعیات خوانده در برابر دعوای ابطال چیست؟

در دعوای «ابطال سند عادی» در حقوق ایران، خوانده بسته به مبنای دعوا (مثلاً ادعای جعلیت، فضولی بودن، عدم اعتبار به علت صوری‌بودن، فقدان قصد/رضا، یا تعارض با سند رسمی) می‌تواند به مجموعه‌ای از ایرادات شکلی و دفاعیات ماهوی استناد کند. مهم‌ترین دفاعیات به‌طور فهرست‌وار: 1) ایرادات شکلی و مقدماتی - فقدان ذی‌نفعی یا سمت خواهان: اگر ابطال سند هیچ اثر حقوقی برای خواهان ندارد یا قائم‌مقامی/وکالت او احراز نیست. مستند: مواد 2 و 51 ق.آ.د.م (شرط نفع و سمت). - عدم صلاحیت دادگاه: صلاحیت محلی/ذاتی؛ مثلاً دعاوی راجع به مال غیرمنقول در دادگاه محل وقوع مال. مستند: مواد 10، 11، 12 ق.آ.د.م. - ایراد مرور زمان در اسناد تجاری: اگر سند عادی از نوع برات/سفته/چک باشد، مواعد خاص مرور زمان یا مواعد اعتراض و رجوع مطرح است. مستند: مواد قانون تجارت و قانون صدور چک (بسته به مورد). در اسناد عادی مدنی، مرور زمان به‌طور عام حذف شده، ولی در تجاری قابل استناد است. - ایراد امر مختومه و اعتبار امر قضاوت‌شده: اگر قبلاً نسبت به همان سند و اصحاب دعوا رأی قطعی صادر شده. مستند: ماده 84 بند 6 و ماده 89 ق.آ.د.م. - ایراد عدم رعایت تشریفات ادعا و دعوای فرعی: مثلاً ادعای جعل باید مطابق مواد 217 تا 221 ق.آ.د.م با تصریح به مواضع و دلایل مطرح شود؛ در غیر این صورت قابلیت استماع یا ترتیب اثر محدود می‌شود. -