تعارض منافع چیست و چگونه مدیریت می‌شود؟

تعارض منافع در دستگاه قضایی به وضعیتی گفته می‌شود که منافع شخصی، خانوادگی، مالی یا سازمانیِ قاضی، کارمند قضایی یا هر صاحب‌منصب مرتبط، امکاناً یا فعلاً بر بی‌طرفی و استقلال او در رسیدگی و تصمیم‌گیری اثر بگذارد یا ظاهر بی‌طرفی را مخدوش کند. معیار اصلی، هم جلوگیری از تأثیر واقعی و هم حفظ اعتماد عمومی به بی‌طرفی عدالت است. مبانی قانونی و اسنادی: - قانون اساسی: اصل 156 (استقلال قوه قضاییه) و اصل 34 و 165 (دادرسی عادلانه و علنی) که بی‌طرفی را اقتضا می‌کند. - قانون آیین دادرسی کیفری 1392: مواد 421 تا 426 درباره جهات رد دادرس (قرابت نسبی/سببی تا درجه معین، ذی‌نفع بودن، داشتن دعوی یا دشمنی/دوستی مؤثر، داوری/کارشناسی قبلی، اظهارنظر ماهوی قبلی، دریافت هدیه یا وعده، و…). - قانون آیین دادرسی مدنی 1379: مواد 91 تا 95 جهات رد دادرس با ماهیت مشابه. - لایحه قانونی راجع به استقلال کانون وکلا و آیین‌نامه‌های انتظامی وکلا: تکلیف وکیل به پرهیز از تعارض منافع موکلین (نمایندگی هم‌زمان یا متوالی طرفین متعارض، استفاده از اطلاع