نقش «دستور مافوق» در رفع مسئولیت کیفری چیست؟

پاسخ کوتاه: «دستور مافوق» به‌طور مطلق مسئولیت کیفری کارمند را رفع نمی‌کند. فقط اگر دستور قانونی و در حدود صلاحیت بوده و کارمند مکلف به اجرای آن بوده باشد، می‌تواند موجب رفع یا تخفیف مسئولیت شود. در صورت غیرقانونی بودن دستور، کارمند مکلف به عدم اجراست و اجرای دستور، مسئولیت کیفری برای او به همراه دارد؛ مگر در فرض «جهل قابل قبول» یا اشتباه غیرقابل اجتناب نسبت به قانونی‌بودن دستور. توضیح حقوقی با استناد: 1) اصل شخصی بودن مسئولیت کیفری - اصل: هر کس مسئول عمل کیفری خویش است و «دستور مافوق» به‌تنهایی رافع مسئولیت نیست. - مستند: ماده 143 قانون مجازات اسلامی 1392 (مسئولیت کیفری اشخاص حقیقی)، اصل 36 قانون اساسی (حکم به مجازات و اجرای آن باید به موجب قانون باشد). اگرچه متن خاصی درباره دستور مافوق در قانون اساسی نیست، اما قاعده عام مسئولیت شخصی از مجموعه مقررات فهمیده می‌شود. 2) تکلیف به تبعیت از اوامر قانونی و مرز آن - کارکنان دولت (از جمله کارک