چگونه تشخیص دهیم یک قاعده آمره است؟

پاسخ کوتاه و کاربردی تعریف عملی: قاعده آمره (امری) قاعده‌ای است که تخطی از آن به‌واسطه نظم عمومی، اخلاق حسنه یا حمایت از منافع اساسی جامعه/اشخاص ممنوع است و توافق برخلاف آن باطل یا غیرنافذ می‌شود؛ در مقابل، قواعد تکمیلی (تفسیری) با اراده طرفین قابل عدول‌اند. چگونه تشخیص دهیم یک قاعده آمره است؟ - متن قانون: اگر قانون صراحتاً الفاظی مانند «باطل است»، «ممنوع است»، «لازم است»، «جز با...» یا «قابل اسقاط نیست» به کار ببرد، غالباً امری است. مثال: - ماده 10 ق.م: آزادی قراردادها «مشروط به» عدم مخالفت با قانون. هر جا قانون نهی کرده باشد، امری تلقی می‌شود. - ماده 190 و 217 و 975 ق.م: مشروعیت جهت و عدم مخالفت با نظم عمومی و اخلاق؛ تخطی = بطلان. - مواد حمایتی: حداقل دستمزد و شرایط کار (مواد 8، 13، 148 قانون کار)، امری‌اند. - فلسفه و هدف مقرره: اگر هدف، حمایت از ضعیف‌تر/مصرف‌کننده/کارگر یا حفظ نظم عمومی، سلامت، امنیت اقتصادی، یا شفافیت بازار باشد، احتمالاً امری است. نمونه‌ها: - حمایت از مصرف‌کننده (قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، بندهای مربوط به شرط اسقاط ضمانت قانونی). - مقررات پولی و ارزی، مالیات، ثبت شرکت‌ها، مبارزه با پولشویی. - ضمانت اجرا: اگر