دادگاه‌ها چگونه میان تاریخ ظاهری و تاریخ واقعی تفکیک می‌کنند؟

راهنمای حقوقی تفکیک «تاریخ ظاهری» و «تاریخ واقعی» اسناد در حقوق ایران 1) مفاهیم پایه - تاریخ ظاهری سند: تاریخی که روی سند درج شده است (مثلاً در سربرگ یا ذیل قرارداد). - تاریخ واقعی سند: تاریخی که واقعه حقوقیِ مندرج در سند عملاً در آن رخ داده یا سند واقعاً در آن تاریخ تنظیم شده است. 2) اهمیت تفکیک - اعتبار در برابر اشخاص ثالث: مطابق ماده 1305 قانون مدنی، تاریخ اسناد عادی فقط درباره اشخاصی که در تنظیم آن دخیل بوده‌اند و وراث و قائم‌مقام آنان معتبر است؛ در برابر ثالث تنها در صورتی معتبر است که به نحوی تاریخ آن «محرز» شود. - مرور زمان‌های شکلی (مانند مواعد اعتراض، انفساخ‌های مبتنی بر زمان) و تعارض حقوق ثالث (مثل معاملات معارض، تعلق مال به توقیف طلبکار) همگی وابسته به تاریخ واقعی هستند. 3) چارچوب قانونی اصلی - قانون مدنی: - ماده 1305: تاریخ سند عادی نسبت به اشخاص ثالث زمانی معتبر است که تاریخ آن به نحو قانونی محرز شود. - مواد 1284 تا 1305: قواعد کلی سند، سند رسمی/عادی، اماره و حجیت. - مواد 1291 و 1292: اعتبار سند رسمی و امکان ادعای جعل یا عدم انتساب یا انکار. - ماده 1309 (اصلاحات بعدی و رویه): محدودیت شهادت در برابر سند کتبی. - قانون آیین دادرسی مدنی: - مواد 214، 218، 219، 220 و 241 به بعد: ارز