چه ادله‌ای در نبود قولنامه برای اثبات بیع معتبر است؟

در حقوق ایران، بیع (خرید و فروش) در اصل «عقد رضایی» است و به صرف ایجاب و قبول واقع می‌شود و تنظیم قولنامه یا سند کتبی شرط صحت عقد نیست؛ مگر در مواردی که قانون الزام به تنظیم سند رسمی کرده است (مانند نقل و انتقال رسمی اموال غیرمنقول ثبت‌شده برای قابلیت ثبت در دفاتر اسناد رسمی و آثار ثبتی بعدی). بنابراین، اگر قولنامه‌ای در دست نیست، اصل وقوع بیع را می‌توان با ادله‌ی قانونی اثبات کرد. ادله معتبر برای اثبات وقوع بیع در نبود قولنامه: 1) اقرار - مستند: مواد 1259 تا 1277 قانون مدنی و مواد 164 به بعد قانون آیین دادرسی مدنی. - توضیح: اقرار صریح فروشنده یا خریدار (در دادگاه یا خارج از دادگاه با شرایط قانونی) از قوی‌ترین ادله است. اقرار قائم به شخص است و نسبت به مُقِر لازم‌الاتباع است. 2) شهادت شهود (بینه) - مستند: مواد 1309، 1313، 1314 قانون مدنی و مواد 230 تا 241 قانون آیین دادرسی مدنی. - توضیح: شهادت اشخاصی که وقوع معامله، ثمن، مبیع، زمان و مکان، تحویل و توافقات را دیده یا مستقیماً از متعاملین شنیده‌اند. شرایط شاهد (بلوغ، عقل، عدالت نسبی، عدم ذی‌نفع بودن و...) باید احراز شود. شهادت توصیفی و منطبق با اوضاع و احوال مؤید دیگر قرائن، اعتبار بیشتری دارد. 3) امارات و قرائن (امارات قضایی و قانونی) - مستند: مواد 1321 تا 1324 قانون مدنی؛ ماده 199 و 241 ق.آ.د.م. - نمونه امارات: - تحویل مبیع یا تصر