مشارکت و مضاربه چه نقشی در تامین مالی دارند؟

در چارچوب حقوق ایران و فقه معاملات، «مشارکت» و «مضاربه» از ابزارهای اصلی تامین مالی در بانکداری اسلامی‌اند که جایگزین سازوکارهای ربوی در بانکداری متعارف می‌شوند. نقش و کارکرد هر یک به اختصار: 1) مشارکت (مشارکت مدنی/حقوقی) - ماهیت: عقد مشارکت مبتنی بر اختلاط سرمایه‌ها و تقسیم سود و زیان به نسبت سهم الشرکه است. در حقوق ایران، مشارکت مدنی و حقوقی در قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب 1362 و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های بانک مرکزی پیش‌بینی شده است. - مبانی حقوقی: - قانون عملیات بانکی بدون ربا، ماده 3 بندهای «الف» و «ب» (تخصیص منابع از طریق مشارکت مدنی و حقوقی). - آیین‌نامه مشارکت مدنی (مصوبات شورای پول و اعتبار/بانک مرکزی) که شرایط، نسبت سود، نظارت و شیوه تسویه را تعیین می‌کند. - قواعد عمومی شرکت در قانون مدنی (مواد 571 تا 606) در حدی که با مقررات خاص بانکی معارض نباشد. - نقش در تامین مالی: تامین مالی پروژه‌محور و بنگاه‌محور، مشارکت در سود واقعی فعالیت؛ بانک به‌عنوان شریک، سرمایه می‌گذارد و در سود و زیان به نسبت سهم شریک است. این ابزار برای پروژه‌های تولیدی، ساختما