چه تفاوتی میان کارکنان رسمی، پیمانی و قراردادی در محاسبه حق بیمه وجود دارد؟

در نقش وکیل، ابتدا تفکیک وضعیت‌های استخدامی (رسمی، پیمانی و قراردادی) و مبنای قانونی کسر و پرداخت حق بیمه را توضیح می‌دهم. منبع اصلی در بخش بیمه‌های اجتماعی، قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و اصلاحات بعدی است؛ در حوزه کارمندی دولت نیز قانون مدیریت خدمات کشوری (مصوب ۱۳۸۶) و آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مرتبط (از جمله ضوابط سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری و استخدامی) ملاک عمل‌اند. همچنین برای کارکنان مشمول صندوق‌های خاص (صندوق بازنشستگی کشوری، صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح، و صندوق‌های وابسته) مقررات اختصاصی آن صندوق‌ها حاکم است. 1) چارچوب کلی محاسبه حق بیمه - کارکنان مشمول سازمان تأمین اجتماعی: نرخ کل حق بیمه متداول ۳۰ درصد از «مزد یا حقوق مشمول کسر بیمه» است (بند الف ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی). سهم کارفرما ۲۳ درصد، سهم بیمه‌شده ۷ درصد. مواردی مانند بیمه بیکاری (۳ درصد اضافی، ماده ۵ قانون بیمه بیکاری) فقط برای مشمولان قانون کار و قراردادهای تابع تأمین اجتماعی اعمال می‌شود. - کارکنان مشمول صندوق‌های بازنشستگی کشوری/نیروهای مسلح: نرخ‌ها و نحوه کسر سهم کارمند و دولت بر پایه قوانین خاص صندوق است (مثلاً ماده ۱۰۶ قانون مدیریت خدمات کشوری و مقررات صندوق بازنشستگی کشوری). در عمل سهم کارمند غالباً ۹ درصد حقوق و مزایای مستمر و سهم دولت حدود ۱۴ درصد یا به نسبت‌های مقرر در بودجه‌های سالانه و آیین‌نامه‌ها تعیین می‌شود. مبنای کسر، «حقوق ثابت به‌علاوه فوق‌العاده‌های مستمر» است و