دفاعیات رایج خوانده در دعوای قرض چیست؟

در دعوای مطالبه‌ی وجه ناشی از «قرض»، خوانده معمولاً برای ردّ دعوا یا کاهش مسئولیت، به مجموعه‌ای از دفاعیات شکلی و ماهوی متوسل می‌شود. مهم‌ترین دفاعیات رایج و نکات کلیدی هرکدام (با اشاره به مبانی قانونی) عبارت‌اند از: 1) انکار اصل وقوع قرض - ماهیت دعوا: اثبات قرض به‌عنوان عقد تملیکی جایز (مواد 648 و 649 قانون مدنی) بر عهده خواهان است. صرف پرداخت وجه همیشه به‌معنای قرض نیست؛ ممکن است عنوان دیگری داشته باشد. - دفاع خوانده: ادعای اینکه وجوه پرداختی قرض نبوده، بلکه: - هبه/هدیه (مواد 795 به بعد)، - ودیعه/امانت (مواد 607 به بعد)، - علی‌الحساب معامله دیگر (بیع/شراکت)، - پرداخت ثمن/دستمزد/وجه التزام، - تسویه بدهی شخص ثالث، تفسیر می‌شود. - پیامد اثباتی: اگر رابطه‌ی حقوقی مبهم باشد و سند یا اماره کافی بر قرض نباشد، اصل بر عدم تعهد است و شک به نفع خوانده تفسیر می‌شود. در نبود سند، شهود و امارات (مطابق مواد 1258، 1321، 1324 قانون مدنی و مواد 210 به بعد قانون آیین دادرسی مدنی) اهمیت می‌یابند. 2) دفاع «عدم وجود دلیل کتبی یا کافی» - سقف بینه کتبی: در دعاوی مالی بیش از نصاب قانونی، اصل بر لزوم دلیل کتبی است مگر استثنائات (مواد 1306 و 1309 سابق مدنی نسخ شده‌اند اما قواعد اثباتی در قانون آیین دادرسی مدنی و رویه جاری: ماده 199 به اختیار قاضی در ارزیابی دلایل و ماده 230 به سند عادی؛ همچنین ماده 241 ق.آ.د.م در شهادت). رویه عملی: اگر مبلغ بالاست و فقط شهادت ارائه شود، دادگاه سخت‌گیرتر است مگر با امارات قوی (رسید واریز، چت،