آیا مصالحه خانوادگی یا فسخ توافقی ممکن است؟

پاسخ به‌صورت راهنمای عملی، با نگاهی به مبانی حقوقی ایران: 1) شاکله حقوقی «صلح عمری» چیست؟ - صلح عمری قراردادی است که معمولاً مالک عین مال را به دیگری (مثلاً یکی از فرزندان) منتقل می‌کند، اما منافع یا حق انتفاع/سکونت/استفاده از مال تا زمان حیاتِ مصالح نزد خود او باقی می‌ماند. این قرارداد یک عقد صلح (مواد 752 تا 770 قانون مدنی) است و در حکم عقد لازم محسوب می‌شود مگر آنکه در آن خیار یا شرط فسخ پیش‌بینی شده باشد. انتقال عین غالباً با سند رسمی در دفترخانه انجام می‌شود. - نکته: چون انتقال در زمان حیات صورت می‌گیرد، اصولاً خارج از قواعد ارث است؛ لذا وراث در زمان حیاتِ مصالح حق مداخله در اصل قرارداد ندارند مگر به استناد عیوب اساسی یا تقلب نسبت به قانون. 2) مبانی و مسیرهای اعتراض وراث الف) اعتراض در زمان حیاتِ مصالح: - ذی‌نفع اصلی برای ایراد، خودِ مصالح است؛ وراث به‌تنهایی حق برهم‌زدن عقد را ندارند. - موارد استثنایی برای ورود وراث یا سایر ذی‌نفعان: 1. حجر یا عدم اهلیت مصالح در زمان انعقاد: اگر مصالح در زمان امضا محجور بوده یا فاقد قصد/رضا بوده (مواد 190، 211، 212، 213 قانون مدنی)، امکان طرح دعوای بطلان/عدم نفوذ هست. اثبات با ادله پزشکی، نظریه پزشکی قانونی، شهادت و… . 2. فقدان قصد و رضا، اکراه یا تدلیس: در صورت اثبات اکراه (مواد 202 تا 208) یا تدلیس (ماده 439 به قیاس مقررات بیع و عمومات صلح)، می‌توان فسخ/بطلان را خواست. 3. صوری بودن