شرکت هرمی چیست و چه تفاوتی با بازاریابی شبکه‌ای مجاز دارد؟

راهنمای عملی شکایت از شرکت‌های هرمی در ایران — تعریف، تفاوت با بازاریابی شبکه‌ای مجاز، و مبانی قانونی 1) شرکت هرمی چیست؟ - مفهوم: فعالیتی که جذب افراد صرفاً برای عضوگیری لایه‌های پایین‌تر و اخذ وجوه/منافع از آنان است و پرداخت سود به اعضای بالاتر از محل ورود اعضای جدید انجام می‌شود، نه از محل فروش واقعی و مستمر کالا/خدمت. جریان وجوه غالباً به سمت رأس هرم است و محصول (اگر باشد) پوششی برای عضوگیری محسوب می‌شود. - شاخص‌های مهم: - شرط یا محور اصلی کسب درآمد، جذب زیرمجموعه و پرداخت‌های ورود است، نه فروش واقعی به مصرف‌کننده نهایی. - نبود بازار واقعی و مستقل برای کالا/خدمت؛ قیمت‌گذاری غیرمتعارف به‌منظور توجیه پورسانت‌ها. - تمرکز بر پکیج‌های ورود، حق عضویت، یا خرید اجباری برای کسب رتبه. - وعده سودهای غیرمتعارف و سریع، بدون تناسب با کار واقعی یا ارزش اقتصادی محصول. - ساختار زنجیره‌ای بسته به‌گونه‌ای که ادامه حیات فعالیت منوط به تداوم جذب عضو جدید است. مبانی قانونی ممنوعیت: - ماده 1 و 2 قانون «ممنوعیت به‌کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره» و مصوبات مرتبط ناظر بر تبلیغات نیست؛ اما مقرره خاص هرمی: - ماده 1 قانون «مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور» (مصوب 1369 و اصلاحات) در بندهای مربوط به کلاهبرداری‌های کلان می‌تواند بر مصادیق گسترده اطلاق شود. - مهم‌تر: ماده 1 قانون «قانون ممنوعیت شرکت‌ها و فعالیت‌های هرمی» به صورت خاص وجود ندارد؛ اما رویه قانون‌گذار در قالب اصلاح ماده 2 قانون «نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیرمجاز می‌کنند» (مصوب 1386) شرکت‌های هرمی را جرم‌انگاری کرده است: بند ز ال