برای کاهش ریسک ابطال یا فسخ چه اقداماتی توصیه می‌شود؟

در حقوق ایران، صلح محاباتی (صلح با عوضِ ناچیز یا حتی مجانی) اصولاً صحیح و نافذ است؛ زیرا «صلح» در فقه و قانون مدنی عقدی مستقل و مسامحی است و لازم نیست تعادل عوضین مانند بیع رعایت شود. بااین‌حال، این نوع صلح به دلیل ماهیت و انگیزه‌های معمول (نقل و انتقال به خویشان، انگیزه‌های مالیاتی یا حمایتی) در معرض ایرادهایی مثل ادعای صوری‌بودن، عدم اهلیت، اکراه/فریب، یا تعارض با حقوق اجباری وراث قرار می‌گیرد. در ادامه آثار فسخ و ابطال، مبانی حقوقی مربوط و راهکارهای کاهش ریسک آمده است. 1) ماهیت و آثار صلح محاباتی - مبنا: مواد 752 تا 770 قانون مدنی. مطابق ماده 758، صلح می‌تواند در مورد معامله و نیز رفع دعاوی و تنازع واقع شود و لازم نیست در عوضین تساوی باشد. صلح محاباتی از حیث نتیجه، غالباً کارکردی مشابه هبه معوض یا بیع با ثمن ناچیز دارد اما ماهیتش عقد صلحِ لازم است مگر خیار یا حق فسخ پیش‌بینی شود. - لزوم عقد: اصل بر لزوم صلح است (ماده 761 ق.م به ملاک لزوم صلح؛ نیز اصل لزوم عقود ماده 219). بنابراین طرفین بدون وجود سبب قانونی یا شرط، حق برهم‌زدن ندارند. - انتقال مالکیت: در اموال غیرمنقول، انتقال پس از وقوع عقد صحیح و قابلیت ثبت دارد؛ اما در برابر اشخاص ثالث، ثبت رسمی و انتقال سند مطابق قانون ثبت و قانون دفاتر اسناد رسمی برای قابلیت استناد و جلوگیری از تعارض ضروری است. 2) موجبات ابطال یا بی‌اعتباری - فقدان شرایط اساسی صحت معامله (ماده 190 ق.م): قصد و رضا، اهلیت، معین‌بودن موضوع، مشروعیت جهت. • صوری‌بودن یا فقدان قصد واقعی (مواد 191، 192 و قواعد عمومی): اگر ثابت شود صلح صوری یا برای فرار از دین انجام شده، امکان ابطال یا عدم نفوذ وجود دارد. • جهت نامشروع یا فرار از دین: طبق ماده 21