طلبکاران چگونه می‌توانند از حقوق خود در برابر صلح محاباتی حمایت کنند؟

پاسخ کوتاه: صلح محاباتی (انتقال مال با عوض بسیار ناچیز به قصد ترجیح خویشاوند یا تبانی) اگر موجب اضرار به طلبکاران باشد، زیر شرایطی قابل بی‌اعتبار شدن در برابر آنان است. مهم‌ترین ابزارهای طلبکاران: اعتراض و ابطال/عدم نفوذ معامله به استناد قواعد «عدم قابلیت استناد معامله به زیان طلبکار»، طرح دعوای «اعسار صوری و معامله به قصد فرار از دین» (ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی 1394)، اعمال «غرمایی» در ورشکستگی (مواد 423 و 424 ق.ت) و تأمین و توقیف اموال قبل از تکمیل انتقال. در ادامه، چارچوب حقوقی و راهکار عملی: 1) ماهیت صلح محاباتی و اصل صحت - صلح به موجب مواد 752 و 758 قانون مدنی عقدی لازم است و می‌تواند مجانی یا معوض باشد. محابات (فاحش بودن غبن) به‌تنهایی سبب بطلان نیست مگر با تحقق شرایط خیار غبن یا تدلیس (مواد 416، 438 ق.م). بنابراین «محاباتی بودن» فی‌نفسه دلیل بی‌اعتباری نیست. - با این حال، اگر صلح محاباتی وسیله‌ای برای اضرار به طلبکاران یا فرار از ادای دین باشد، می‌تواند نسبت به طلبکاران غیرقابل استناد یا قابل فسخ/ابطال اعلام شود. 2) مبانی قانونی حمایت از طلبکاران - ماده 218 قانون مدنی: معامله به قصد فرار از دین اگر توطئه‌آمیز و با تبانی باشد باطل است. تبصره ماده 218 (الحاقی 1370): هرگاه طلبکار ثابت کند معامله به قصد