چگونه پیوند میان قانون زمان ایجاد حق و سند اثبات می‌شود؟

پاسخ کوتاه و کاربردی - تعریف حقوق مکتسبه: حقی است که بر اساس قانون حاکم در زمان تحقق سبب آن ایجاد شده و دارنده می‌تواند به استناد آن، مطالبه یا دفاع کند؛ حتی اگر بعداً قانون عوض شود، اصل عدم عطف بماسبق مانع تعرض به آن است. مستند: اصل 4 و 169 قانون اساسی (به‌طور اصولی)، ماده 4 قانون مدنی (عدم عطف بماسبق قوانین)، ماده 3 قانون مدنی (اجرای فوری قانون نسبت به آتیه)، و رویه قضایی دیوان عالی کشور در تمایز «اثر فوری قانون جدید» با «عدم تعرض به حقوق مکتسبه». - پیوند میان «قانون زمان ایجاد حق» و «سند» چگونه اثبات می‌شود؟ 1) تعیین زمان تحقق سبب حق: - ابتدا باید معلوم شود حق مورد ادعا در چه تاریخی ایجاد شده است؛ معیار، «زمان تحقق سبب حقوقی» است نه زمان مطالبه یا ثبت. مثال: در بیع، زمان انعقاد عقد؛ در ارث، زمان فوت مورّث؛ در مسئولیت مدنی، زمان وقوع زیان؛ در نکاح/طلاق، زمان وقوع عقد/وقوع طلاق؛ در مرور زمان ثبتی و معاملات املاک، تاریخ تنظیم سند یا تصرف مؤثر. - مستند: مواد 219، 220، 362 و 363 قانون مدنی (آثار عقد از زمان وقوع)، ماده 867 و 868 قانون مدنی (انتقال ارث از حین فوت)، مواد 328 و 331 قانون مدنی (ضمان قهری از زمان اتلاف/تسبیب). 2) اثبات تاریخ با «سند»: - اصل بر اینکه سند عادی به ضرر اشخا