خسارت چگونه مطالبه و ارزیابی می‌شود؟

خلاصه پاسخ: - مبنای مطالبه خسارت در حقوق ایران قواعد عام مسئولیت مدنی (مواد 1 و 2 قانون مسئولیت مدنی 1339) و قواعد قراردادی (مواد 221 تا 231 قانون مدنی) است. - برای مطالبه، باید: وجود تعهد/تکلیف، نقض یا تقصیر، ورود ضرر، و رابطه سببیت اثبات شود. - ارزیابی خسارت با اصل جبران کامل و ممنوعیت دارا شدن بلاجهت انجام می‌شود؛ دادگاه با جلب نظر کارشناس میزان را تعیین می‌کند. - خسارت‌های قابل مطالبه: مادی (اتلاف و تسبیب)، عدم‌النفع متعارف، معنوی (در موارد مقرر)، و خسارت تأخیر تأدیه (به‌ویژه در اسناد تجاری و دعاوی وجه نقد). - شرط خسارت قراردادی (وجه التزام) نافذ است مگر خلاف نظم عمومی/غیرمتعارف باشد؛ دادگاه می‌تواند تعدیل کند. - تشریفات: تقدیم دادخواست، خواسته و بهای آن، ادله، نظریه کارشناسی، هزینه دادرسی و امکان تأمین خواسته. توضیح تفصیلی: 1) مبانی و ارکان مسئولیت و مطالبه خسارت - مسئولیت قراردادی: مواد 221، 222، 226، 227 و 230 قانون مدنی. متعهد در صورت عدم انجام یا تأخیر، عندالاقتضاء ملزم به جبران خسارت است؛ مگر اثبات کند عدم‌انجام ناشی از قوه قاهره یا سبب خارج از اختیار او بوده (ماده 227). وجود قرارد