آیا مدیرعامل صوری ممکن است مسئولیت کیفری پیدا کند؟

خلاصه پاسخ: بله. «مدیرعامل صوری» (کسی که صرفاً نام او به عنوان مدیرعامل ثبت شده اما عملاً فرد دیگری شرکت را اداره می‌کند) می‌تواند در شرایطی با مسئولیت کیفری مواجه شود؛ هم به‌طور مستقیم در صورت امضای اسناد یا ارتکاب فعل مجرمانه، و هم به‌طور غیرمستقیم به‌واسطه عنوان و سمتی که در مراجع رسمی دارد. با این حال، در بسیاری از جرایم، فردِ «ذی‌نفعِ واقعی/مدیرِ واقعی» که تصمیم‌گیر و بهره‌بردار اصلی است نیز قابل تعقیب کیفری است. تشخیص نهایی تابع ادله، قرائن و احراز نقش واقعی اشخاص است. توضیح حقوقی و مستندات: - مبنا: در حقوق ایران اصل شخصی بودن مسئولیت کیفری پذیرفته شده است (اصل 36 قانون اساسی و اصل قانونی بودن جرم و مجازات؛ همچنین مواد 2 و 3 قانون مجازات اسلامی 1392). بنابراین صرف داشتن عنوان «مدیرعامل» بدون دخالت مؤثر در رفتار مجرمانه به خودی خود موجب محکومیت کیفری نمی‌شود. اما: 1) ظاهر رسمی و الزامات ثبتی: - طبق لایحه اصلاحی قانون تجارت 1347، مدیرعامل نماینده شرکت در امور اداری است و اختیارات و مسئولیت‌های او در اساسنامه و مصوبات هیأت‌مدیره تعیین می‌شود (مواد 118، 124، 128 ق.ت اصلاحی). در مقابل اشخاص ثالث، حدود اختیارات اعلامی و امضاهای مجاز اهمیت دارد. اگر مدیرعامل صوری اسناد را امضا کند یا در مراج