نقش کارشناسی رسمی در این دعاوی چیست؟

نقش کارشناسی رسمی در دعاوی مرتبط با اراضی مستثنیات، نقشی محوری و تعیین‌کننده است؛ زیرا تشخیص مستثنیات از انفال و اراضی ملی، عمدتاً یک موضوع فنی-حقوقی است که بدون نظر کارشناسی معتبر به‌سختی قابل اثبات یا رد می‌باشد. اهم کارکردها و جایگاه کارشناسی رسمی در این دعاوی به شرح زیر است: 1) تشخیص ماهیت زمین (ملی، موات، دایر، بایر، مستثنیات) - مبنا: ماده 1 و 2 قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع 1341، ماده 2 و 3 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع 1346 و اصلاحات بعدی، و ماده 56 قانون مذکور (و آیین‌نامه‌های اجرایی آن) که تشخیص ملی بودن را بر عهده مراجع منابع طبیعی می‌گذارد، لیکن قابلیت اعتراض در مراجع قضایی دارد. - کارشناس با اتکا به مستندات ثبتی، عکس‌های هوایی (در سال‌های مرجع مانند 1346، 1354، 1365 و به‌روز)، نقشه‌های توپوگرافی و کاداستر، گزارش‌های ممیزی اراضی و بازدید میدانی، نوع زمین و سابقه احیا و بهره‌برداری را احراز می‌کند. این امر برای خروج پلاک از شمول ملی و اثبات مستثنیات حیاتی است. 2) احراز مستثنیات اشخاص از ارا