برای اجرای حکم بطلان چه مراحلی باید طی شود؟

راهنمای عملی و مرحله‌به‌مرحله اجرای حکم بطلان معامله (با استناد به قوانین ایران) 1) تفکیک دو حالت: بطلان مطلق یا اعلامی - بطلان مطلق: در مواردی که عقد ذاتاً باطل است (مثلاً فقدان شرایط اساسی صحت معامله: مواد 190، 214، 215، 216، 217، 219، 221 قانون مدنی)، حکم دادگاه جنبه اعلامی دارد؛ یعنی اثر حقوقی بطلان از ابتدا وجود داشته و حکم صرفاً آن را احراز و اعلام می‌کند. با این وجود، برای استرداد عوضین و رفع آثار ثبت و نقل‌وانتقال، نیاز به اقدامات اجرایی دارید. - بطلان غیر از این حالت‌ها یا مواردی که اختلاف در وقوع سبب بطلان است: حکم ممکن است ماهیتاً لازم‌الاجرا تلقی شود و برای استرداد، ابطال اسناد رسمی ثبتی، خلع ید و… اجرای آن از طریق اجرای احکام لازم است. 2) قطعیت حکم و اخذ اجرائیه - قطعیت: ابتدا اطمینان از قطعیت حکم (انقضای مهلت تجدیدنظر/فرجام یا تأیید در مرجع بالاتر). مواد 331 و بعد ق.آ.د.م درباره قابلیت تجدیدنظر؛ مواد 367 و بعد درباره فرجام در موارد خاص. - صدور اجرائیه: با قطعیت، ذی‌نفع می‌تواند از شعبه صادرکننده رأی قطعی، اجرائیه بخواهد (مواد 1 و 2 قانون اجرای احکام مدنی). اگر حکم صرفاً اعلامی باشد ولی متضمن الزام طرف مقابل به استرداد عوض یا انجام/ترک فعل است، قابلیت صدور اجرائیه دارد. اگر فقط اعلام بطلان بدون الزام باشد، برای آثار بعدی باید دادخواست‌های تبعی/تکمیلی بدهید (بند 4). 3) اجرای مفاد حکم