در برابر اعلام ملی بودن، صاحب تصرفات قدیمی چه اقدام حقوقی می‌تواند انجام دهد؟

پاسخ کوتاه و کاربردی - تعریف‌ها - اراضی خالصه: املاک دولتی که به ملکیت دولت (خزانه) تعلق داشته و سابقاً قابل واگذاری، فروش یا اجاره بوده‌اند. مبنای تاریخی در قوانین مالیه و ثبت (قانون محاسبات عمومی سابق، آیین‌نامه املاک خالصه، و مقررات اداره املاک دولتی). خالصه بودن ناظر به «مالکیت دولت» است، نه صرفاً منابع طبیعی. - اراضی ملی: عرصه‌های جنگل و مرتع و مستثنیات مربوط طبق قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع 1341 و قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع 1346 و اصلاحات بعدی که «انفال و ثروت‌های عمومی» بوده و در اختیار حکومت اسلامی/دولت است (اصل 45 قانون اساسی). ملی بودن ناظر به «ماهیت انفال/منابع طبیعی» است، نه صرفاً سابقه ثبت به نام دولت. - تفاوت‌های آثار حقوقی - اراضی خالصه: - دولت مانند هر مالک خصوصی می‌تواند نقل‌وانتقال کند؛ اختلافات تابع قواعد عمومی اموال و ثبت است. - دعواها غالباً در صلاحیت مراجع عمومی دادگستری و اداره ثبت است. - اراضی ملی: - مالکیت خصوصی نسبت به عرصه ملی‌شده اساساً منتفی است مگر مستثنیات اشخاص احراز شود. - مرجع فنی و اداری اولیه: اداره منابع طبیعی و هیأت ماده 56 سابق/هیأت ماده 2 قانون حفظ و حمایت منابع طبیعی و بهره‌برداری از آن‌ها مصوب 1371 و هیأت ماده واحده قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی 1390 (در موارد خاص). - نقل‌وانتقال خصوصی نسبت به عرصه ملی فاقد اثر تملیکی است؛ تصرف بدون مجوز می‌تواند مشمول عناوین کیفری از قبیل ماده 690 ق