بیعانه چیست و چه تفاوتی با ثمن و عربون دارد؟

راهنمای عملی پرداخت بیعانه در معاملات – بیعانه چیست و چه تفاوتی با ثمن و عربون دارد؟ 1) تعریف مفاهیم - ثمن: بهای معامله (قیمت) که طرفین بر آن توافق می‌کنند. رکن اصلی عقد بیع است. پرداخت ثمن می‌تواند نقد یا نسیه/اقساط باشد. مواد 338، 339 و 362 قانون مدنی به ارکان بیع و آثار آن اشاره دارند. - بیعانه: وجهی که معمولاً پیش از انعقاد نهایی قرارداد یا هم‌زمان با آن به‌صورت جزئی از ثمن پرداخت می‌شود تا جدیت خریدار را نشان دهد و فروشنده نیز مال را تا زمان تنظیم سند/تسویه نهایی نگه دارد. در حقوق ایران عنوان مستقل قانونی ندارد، اما از نظر عملی، بیعانه عموماً «قسمتی از ثمن» تلقی می‌شود مگر خلاف آن در قرارداد تصریح شود. - عربون (بيع عربون): وجهی که یکی از طرفین (معمولاً خریدار) ضمن عقد به طرف دیگر می‌دهد با این شرط که اگر معامله را انجام داد، از ثمن محسوب شود و اگر معامله را بر هم زد، این وجه به‌عنوان حق فسخ نزد طرف مقابل بماند. در فقه اختلافی بوده؛ در حقوق ایران نص صریح قانونی وجود ندارد اما مطابق ماده 10 قانون مدنی (اصل آزادی قراردادها) و رویه عملی، در صورت تصریح روشن به ماهیت عربون و شروط آن، می‌توان آن را معتبر دانست مشروط به اینکه خلاف صریح قوانین آمره و نظم عمومی نباشد. 2) تفاوت‌های کلیدی - از حیث ماهیت: - ثمن: کل بهای عقد؛ بدون آن عق