تفاوت «سود قراردادی» با «جریمه تأخیر» چیست؟

پاسخ کوتاه و کاربردی - سود قراردادی: مبلغی است که طرفین در قرارداد خرید اقساطی به عنوان بهای تأمین مالی (Cost of Finance) بر اصل بدهی می‌افزایند و در اقساط می‌پردازند. این سود از ابتدا و به‌صورت شفاف در قرارداد قید می‌شود و در صورت رعایت قواعد آمره، معتبر است. - جریمه تأخیر: وجهی است که فقط در صورت عدم پرداخت به‌موقع اقساط یا دین، به‌عنوان ضمانت اجرای تخلف از سررسید، به بدهکار تعلق می‌گیرد. تفاوت‌های کلیدی 1) مبنای حقوقی و زمان استحقاق - سود قراردادی: ناشی از توافق مشروع طرفین و از بدو قرارداد مستند و قابل مطالبه است؛ جزء ثمن مؤجل یا بهای نسیه محسوب می‌شود. - جریمه تأخیر: ماهیت ضمانت اجرا دارد و فقط پس از حلول سررسید و عدم پرداخت محقق می‌شود. 2) حدود قانونی و کنترل‌های شرعی/قانونی - سود قراردادی: - در معاملات تجاری/مدنیِ غیر ربوی، به‌عنوان «افزایش قیمت در نسیه» یا «کارمزد/سود تأمین مالی» پذیرفته شده است، مشروط به: 1) تعیین روشن قیمت نقد و قیمت نسیه یا نرخ سود در قرارداد، 2) عدم مغایرت با قواعد آمره و شرع (اصل 4 قانون اساسی و ماده 10 قانون مدنی: قراردادهای خصوصی تا زمانی که مخالف صریح قانون نبا