نقش عوض یا مابه‌ازا در اعتبار تعهد چیست؟

پاسخ به‌صورت خلاصه و کاربردی 1) ماهیت تعهد به عدم شکایت - تعهد به عدم شکایت (یا تعهد به ترک تعقیب/عدم طرح دعوی) در حقوق ایران اصولاً یک «تعهد منفی» قراردادی است که در چارچوب اصل آزادی قراردادها قابل درج و توافق است. - مبنای حقوقی: ماده 10 قانون مدنی (اصل آزادی قراردادها) به شرط مشروع بودن جهت، معین بودن موضوع و مخالف نبودن با قوانین آمره و نظم عمومی. همچنین مواد 219 و 221 ق.م درباره لزوم وفای به عهد و مسئولیت قراردادی در صورت تخلف. 2) قلمرو و محدودیت‌ها - جرایم قابل گذشت: در این جرایم، گذشت شاکی و حتی تعهد به عدم شکایت، اثر کیفری مستقیم دارد (مواد 100 تا 104 قانون مجازات اسلامی 1392 و مواد 11 و 13 قانون آیین دادرسی کیفری). توافق بر عدم شکایت یا گذشت می‌تواند مانع تعقیب یا موجب موقوفی تعقیب شود. - جرایم غیرقابل گذشت: تعهد به عدم شکایت نظم عمومی را مخدوش نمی‌کند و مانع تعقیب کیفری توسط دادستان نمی‌شود؛ اما بین طرفین از حیث تعهد قراردادی اثر دارد (یعنی اگر شاکی برخلاف تعهد شکایت کند، مسئولیت مدنی/قراردادی دارد، نه اینکه تعقیب کیفری متوقف شود). - حقوق غیرقابل اسقاط: هر توافقی که مخالف قوانین آمره، نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد باطل است (ماده 975 ق.م). بنابراین تعهدی که هدف آن «سلب کلی