در صورت اختلاف، چه دعوایی باید طرح شود؟

پاسخ کوتاه و عملی 1) ماهیت «حق ریشه» چیست؟ - حق ریشه (یا حق اولویت زارع/مستأجر در اراضی کشاورزی) حقی است عرفی-قانونی ناشی از هزینه‌ها و زحمات مستأجر در احیا، اصلاح و افزایش بهره‌وری زمین (کشت چندساله، حفر چاه و قنات، احداث باغ، آبیاری تحت فشار، بهسازی خاک و …) که در زمان تخلیه باید جبران شود. - مستندات حقوقی: ماده 30 و 31 قانون مدنی (اصل تسلیط مالک و لزوم عدم اضرار بغیر) به علاوه رویه قضایی و عرف محل. در قوانین خاص نیز به‌طور پراکنده حمایت شده است؛ از جمله: - قانون اصلاحات ارضی و آیین‌نامه‌های مربوط (حق اولویت زارع در اجاره/استمرار بهره‌برداری و لزوم جبران حقوق مکتسبه) - قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356 در باب کسب و پیشه قیاس‌پذیر نیست، اما محاکم در کشاورزی عرفی، به قاعده لاضرر، غصب منافع و جبران منافع متصل به عمل مستأجر تمسک می‌کنند. - آرای وحدت رویه صریحی در عنوان «حق ریشه کشاورزی» وجود ندارد، اما آرای متعدد بدوی/تجدیدنظر، حق مطالبه قیمت ریشه و زحمات عرفی را پذیرفته‌اند. 2) در صورت اخت