روش‌های جبران حق ریشه کدام‌اند؟

راهنمای عملی رفع حق ریشه مستأجر در قراردادهای کشاورزی – روش‌های جبران خلاصه: - حق ریشه (حق آب و گل/حق زارعانه) حقی عرفی-قضایی ناشی از ایجاد و استمرار عملیات زراعی و سرمایه‌گذاری مستأجر در زمین غیر است که در عمل مورد حمایت محاکم قرار می‌گیرد. - جبران آن در زمان تخلیه یا تغییر بهره‌بردار، با توافق طرفین یا به حکم مرجع صالح، از طریق پرداخت بها/غرامت انجام می‌شود. - مبنای حقوقی: مواد 10 و 220 و 221 و 226 قانون مدنی (لزوم وفای به عهد و جبران خسارت)، قواعد «لاضرر»، آرای وحدت رویه و رویه قضایی در شناسایی حق زارعانه؛ همچنین قابلیت استناد به کارشناس رسمی برای تقویم. روش‌های عملی جبران حق ریشه: 1) پرداخت نقدی (یک‌جای) به مستأجر - متداول‌ترین روش در زمان فسخ/انقضای اجاره یا تغییر کاربری. - مبلغ بر اساس نظریه کارشناس رسمی دادگستری (رشته راه و ساختمان-ارزیابی اراضی کشاورزی/امور زراعی) با لحاظ: - نوع و مرغوبیت خاک، منبع آب و حقابه، سیستم‌های آبیاری احداثی (چاه، لوله‌کشی، استخر)، بهبودهای زراعی (ریزوبیل، تسطیح، زهکشی)، درختان غرس‌شده و سن و باردهی، ارزش افزوده ناشی از اصلاح نژاد/بذر، مستحدثات