پس از فسخ، تکلیف عوضین و منافع چیست؟

پاسخ به‌صورت کاربردی و مستند به قانون مدنی و رویه: 1) تفاوت فسخ قرارداد با دعوای الزام به انجام تعهد - الزام به انجام تعهد: زمانی مطرح می‌شود که قرارداد معتبر است و متعهد از اجرای تعهد خودداری کرده. خواهان ادامه اعتبار قرارداد را می‌خواهد و از دادگاه اجرای عین تعهد یا در صورت تعذر، خسارت را مطالبه می‌کند. مستند: مواد 219، 220، 221، 222، 226 و 227 قانون مدنی؛ ماده 238 (اجبار متعهد به انجام فعل). - فسخ قرارداد: اعمال یکی از خیارات قانونی یا قراردادی برای برهم‌زدن عقد لازم به‌طور یک‌جانبه. اثر فسخ قهقرایی (عطف به ماسبق) است و عقد را از زمان انعقاد منحل می‌کند؛ طرفین باید عوضین را بازگردانند. مستند: مواد 396 به بعد (انواع خیارات)، 449 (فسخ با هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن کند)، 287 و 288 (انفساخ قهری و سقوط تعهدات). 2) پس از فسخ، تکلیف عوضین - اصل، اعاده وضعیت به حال قبل از عقد (Restitutio in integrum) است. هر طرف باید آنچه را به موجب عقد دریافت کرده مسترد کند. - مستند اصلی: ماده 286 ق.م. در مقام سقوط تعهد به اقاله مقرر می‌کند که طرفین باید آنچه را به موجب عقد گرفته‌اند به هم باز دهند؛ در فسخ نیز به قیاس اولویت و مبانی خیارات همین حکم جاری است. همچنین مواد 387 (تلف مبیع قبل از قبض)، 390 و 391 (در