چه دفاعیاتی در برابر ادعای صوری بودن موثر است؟

پاسخ کلی و کاربردی (با استناد به قوانین ایران) 1) تعریف و مبنای حقوقی «ازدواج صوری» - در حقوق ایران عنوان «ازدواج صوری» به‌صورت صریح در قانون مدنی نیامده، اما قواعد عمومی معاملات و نکاح درباره قصد، رضا و صحت ارکان جاری است. - مطابق مواد 190، 191 و 195 قانون مدنی، قصد انشاء و رضای طرفین رکن اساسی صحت عقد است. اگر یکی یا هر دو طرف قصد واقعی ایجاد آثار نکاح را نداشته باشند (قصد جدی در انشاء)، عقد باطل است. - همچنین ماده 1062 به لزوم ایجاب و قبول با قصد انشاء اشاره دارد، و ماده 1070 تصریح می‌کند که رضای زوجین شرط نفوذ عقد است. - اگر اکراه یا تدلیس موجب فقدان رضا یا اختلال در قصد باشد، مطابق مواد 1070، 1077 و قواعد عمومی (ماده 199 به بعد) امکان بطلان یا فسخ مطرح است. - تمایز مهم: اگر ارکان و شرایط صوری نبوده ولی یکی از طرفین قصد سوءاستفاده از آثار نکاح را داشته باشد (مثلاً برای اقامت)، اما قصد زندگی مشترک و پذیرش آثار اصلی نکاح را نداشته باشد، دادگاه باید احراز کند که «قصد انشاء» خود عقد منتفی بوده است؛ صرف انگیزه نامتعارف، عقد را باطل نمی‌کند. 2) بار اثبات و استاندارد ادله - اصل بر صحت نکاح است (اصل صحت معاملات، ماده 223 قانون مدنی و قاعده فقهی صحت). مدعی صوری بودن باید دلیل اقامه کند. - بار اثبات بر عهده مدعی است (ماده 1257 قانون مدنی و ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی سابق/قاعده کلی). در نکاح، به‌سبب اهمیت نظم عمومی، دادگاه با دقت بیشتری به امارات و قرائن می‌نگرد، اما اصل همچنان با مدعی صوری بودن است. - ادله قابل استناد: اقرار، شهادت، امارات قضایی، اسناد و مکاتبات، پیام‌ها، رفتار طرفین پس از عقد، گزارش‌های پلیسی/کلانتری، نظریه مددکاری/تحقیق