نقش جهاد کشاورزی و کمیسیون‌های مرتبط در فرآیند افراز چیست؟

پاسخ کوتاه: در زمین‌های کشاورزی مشاع، اصل بر جلوگیری از خردشدن اراضی و حفظ کاربری کشاورزی است. بنابراین «افراز/تقسیم» صرفاً در صورت انطباق با ضوابط حفظ کاربری و حدنصاب‌های فنی ممکن است. نقش جهاد کشاورزی و کمیسیون‌های ذی‌ربط، تعیین حدنصاب فنی-اقتصادی، بررسی امکان‌پذیری افراز از نظر بهره‌وری، و صدور یا اعلام نظر کارشناسی/مجوزهای لازم است؛ مراجع ثبتی یا دادگاه بدون این نظرها تصمیم نهایی نمی‌گیرند. شرح مرحله‌بندی و نقش نهادها: 1) تشخیص ماهیت ملک و مرجع صالح - اگر ملک دارای سابقه ثبتی و جریان ثبت خاتمه یافته باشد: مرجع افراز، اداره ثبت محل است (ماده 1 قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1357 و ماده 2 آیین‌نامه اجرایی 1358)، مگر در صورت اختلاف در مالکیت یا وجود مانع حقوقی که در این صورت به دادگاه ارجاع می‌شود. - اگر ملک فاقد شرایط فوق یا دارای اختلاف اساسی باشد: دادگاه عمومی حقوقی مرجع رسیدگی است (مواد 4 و 6 قانون افراز و فروش املاک مشاع). 2) قیدهای خاص اراضی کشاورزی - قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب 1374 و اصلاحات 1385: هرگونه تغییر کاربری نیازمند مجوز کمیسیون موضوع تبصره 1 ماده 1 در جهاد کشاورزی است. افراز اگر منجر به تغی