اگر افراز ممکن نباشد، چه راهکارهای جایگزینی وجود دارد؟

اگر افراز زمین کشاورزی مشاع به دلایلی مثل غیرقابل افراز بودن ملک (به‌تشخیص اداره ثبت یا دادگاه)، وجود حقوق ارتفاقی یا محدوده/مساحت نامناسب برای قطعه‌بندی ممکن نباشد، چند راهکار جایگزین پیش‌بینی شده است: 1) فروش ملک و تقسیم ثمن - مبنا: ماده 4 قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1357 و ماده 317 قانون امور حسبی. - اگر طبق نظر اداره ثبت (برای املاک ثبت‌شده) یا دادگاه (برای املاک فاقد سابقه ثبتی یا در موارد اختلاف) افراز ممکن نباشد، هر شریک می‌تواند تقاضای صدور حکم/دستور فروش کند. در این صورت ملک از طریق مزایده (طبق مقررات اجرای احکام مدنی) فروخته و بهای حاصل بین شرکا به نسبت سهم تقسیم می‌شود. - نکته عملی: در املاک کشاورزی، گاهی ارزش کاربری یک‌پارچه بیشتر از قطعه‌قطعه است؛ فروش کلی می‌تواند از کاهش ارزش جلوگیری کند. 2) تعدیل سهام (تقسیم به نرخ) بدون تفکیک فیزیکی کامل - مبنا: مواد 300 تا 318 قانون امور حسبی (به‌ویژه 313، 315) در باب تقسیم تراضی و تعدیل؛ اصول حقوقی حاکم بر تقسیم. - در صورتی که افراز فیزیکی برابرالارزش ممکن نباشد، می‌توان با تراضی شرکا،