کدام املاک مشمول حق مشرفیت می‌شوند؟

پاسخ کلی و عملی درباره «حق مشرفیت» و املاکی که مشمول آن می‌شوند 1) مفهوم حق مشرفیت چیست؟ - حق مشرفیت (حق‌الاطلاع/حق‌الاشراف) در عرف حقوقی ایران حقی است که برای مالک ملکی ایجاد می‌شود وقتی ساخت‌وساز یا تغییر در ملک مجاور موجب ایجاد دید (اشراف) ناروا و تعرض به حریم خصوصی او شود؛ یا بالعکس، ملکی به‌واسطه اشرافیت بر معبر یا ملک دیگر از امتیاز ویژه بهره‌مند شود و این امتیاز در ارزش ملک اثرگذار شود. - مبنای حقوقی این حق در قوانین به‌صورت صریح تحت عنوان «حق مشرفیت» نیامده، اما از مجموع مقررات مدنی درباره حریم، دیوار مشترک، نوافذ، عدم‌تسلیط مضر، لاضرر، و نیز ضوابط شهرسازی و طرح‌های تفصیلی برداشت می‌شود. مهم‌ترین مستندها: - قانون مدنی: مواد 30، 132 (قاعده لاضرر)، 133–136 (حریم املاک و چاه‌ها و قنوات به قیاس)، 167–179 (دیوار و نوافذ و روزنه‌ها)، 580 به بعد (تصرفات). - قانون ثبت و آیین‌نامه‌های مربوط در حدی که حقوق ارتفاقی و قیودی مانند عدم‌اشراف در سند درج شود. - ضوابط شهرسازی و مقررات ملی ساختمان (نظیر رعایت حداقل عقب‌نشینی، ارتفاع، نورگیری، جانمایی بازشوها) که مستقیماً بر امکان اشراف مؤثرند. - اصول کلی: قاعده تسلیط مقید به لاضرر، منع سوءاستفاده از حق. 2) اشراف ممنوع یا مجاز چگونه تشخیص داده می‌شود؟ - اصل بر آزادی ساخت‌وساز در حدود پروانه، طرح تفصیلی و مقررات ملی ساختمان است. هر جا مقررات صراحت دارد (مثلاً حداقل 1.5 تا